Kinderen en de energietransitie


De energietransitie is een vraagstuk voor volwassenen en in hoeverre moeten we kinderen eigenaar maken van het probleem? Mathijs ter Bork ontwikkelt educatieve projecten rondom duurzaamheid en energie, en brengt op een laagdrempelige manier de energietransitie bij Drentse scholen in de klas. “Burgerschapsvorming zou meer kunnen gaan over hoe we met de aarde omgaan.”

Mathijs ter Bork werkt sinds september 2015 als projectleider onderwijs bij IVN, het instituut voor natuureducatie en duurzaamheid. Samen met collega’s biedt hij aan scholen in alle gemeenten in Drenthe actieve ondersteuning voor natuur- en duurzaamheidsprojecten. Leraren krijgen les over de projecten zodat ze deze zelf kunnen uitrollen in de klas. In Assen geeft IVN duurzaamheidslessen in het Duurzaamheidscentrum.


Ik zie dat er heel veel op de kinderen afkomt, van energietransitie en klimaatverandering tot overgewicht en alcoholpreventie; veel maatschappelijke thema’s worden aangeboden aan het basisonderwijs. Burgerschapsvorming gaat bij veel scholen vooral over sociale integratie, maar het zou wat mij betreft nog wat meer kunnen gaan over hoe we met de aarde omgaan. Ik vind dat we leerlingen moeten voorbereiden op een leven in de wereld om hen heen. Zij zien het energielandschap veranderen en ik probeer hen dat een beetje te laten snappen. De relatie mens en natuur wordt ook bij zo’n thema snel duidelijk. Het is belangrijk dat mensen inzien hoe afhankelijk we zijn van de natuur om ons heen.

Werkwijze

De lessen die we ontwikkeld hebben zijn op Drenthe georiënteerd; dichtbij de omgeving van de kinderen. Een stukje geschiedenis gaat hieraan vooraf. Energie is altijd een belangrijk thema geweest in Drenthe. We bespreken de turf, de eerste aardolie die hier werd gevonden en uiteindelijk ook het eerste gas. Zo komen we langzaam uit op het energielandschap dat verandert. Dat verhaal proberen we ook objectief en in de volle breedte te vertellen. We leren ze niet alleen wat windenergie is, maar hebben ook een opdracht ontwikkeld met de naam Tegenwind. Daarin leggen we uit dat niet iedereen blij is met windmolens, dat de overheid regels heeft opgesteld over de plaatsing en dat het vinden van geschikte locaties lastig is. De leerlingen gaan vervolgens zelf aan de slag met een kaart en een schaalmodel van een windmolen om te bepalen waar een windmolen kan komen te staan. Dan merk je dat kinderen die daar wat verder vanaf staan het probleem niet snappen. Waarom kan een windmolen niet gewoon overal geplaatst worden? Maar als je opgroeit in een gebied waar je misschien wel een molen in je tuin krijgt dan is dat heel anders is.

Visie op kinderen betrekken bij energietransitie

Het is soms ook wel lastig, de energietransitie is een vraagstuk voor volwassenen en in hoeverre moeten we kinderen eigenaar maken van zo’n vraagstuk? We hebben er voor gekozen om de focus te leggen op dat waar een kind zelf invloed op heeft, zijn eigen handelen. Bijvoorbeeld door een stekker van een oplader uit het stopcontact te halen. Daarnaast vinden we dat leerlingen wat moeten weten over de technische kant van energie, en besteden we aandacht aan wat energie is en welke vormen van energieopwekking er zijn.

Aan de slag met energie!

Binnenkort gaan we aan de slag met een nieuw project over de energietransitie binnen de gemeente De Wolden. De leraren krijgen een training op inhoud en didactiek. De materialen krijgen ze mee naar de klas. Zo kunnen ze zelf met uitdagende en kant-en-klare opdrachten met dit thema aan de slag. Bij het lesmateriaal zit bijvoorbeeld een zonnepanelenset, een mini-windmolen waar ze zelf iets mee moeten optillen en een hele geslaagde opdracht over geothermie. Het doel is om uit te leggen wat de energietransitie is en op welke manier energie opgewekt kan worden. Kinderen in de middenbouw doen bijvoorbeeld een trui aan waarin ze oefeningen doen om erachter te komen hoe isoleren werkt. De onderbouw krijgt een grote pianomat erbij, waarmee ze ervaren dat je soms iets kunt laten werken door eigen energie te gebruiken.

Doordat we materialen en opdrachten leveren die de leerkrachten zelf niet snel kunnen organiseren, kunnen scholen het thema op een uitdagende manier aanbieden. Leerlingen leren over de thema’s door zelf actief aan de slag te gaan met allerlei proefjes en opdrachten. Hopelijk worden ze er zo enthousiast van dat ze thuis vertellen wat ze geleerd en beleefd hebben en dat het gesprek over energietransitie aan diverse keukentafels gevoerd wordt.

In samenwerking met IVN Noord en obs Sprinkels maakten we onderstaande film waarin we kinderen aan het woord lieten over energie.


DiT is

mathijs_ter_bork

Matthijs ter Bork