Vijf vragen én antwoorden over de waterstofwijk in Hoogeveen


Het nieuws doet al enige tijd de rond in de provincie: in Nijstad-Oost in gemeente Hoogeveen komt de allereerste waterstofwoonwijk in Nederland. Lokale en nationale media noemen het initiatief een primeur, uniek en pionierswerk. Niet zonder reden, want hoewel het bedrijfsleven waterstofgas al gebruikt als duurzame energiebron geldt dit niet voor huishoudens. Wij spraken met Kees Boer, projectleider van Nijstad-Oost.

Hallo Kees. Allereerst, hoe is waterstof zo hoog op de agenda gekomen in Drenthe en wat is jouw rol binnen dit project?

“Het initiatief is voortgekomen uit het open innovatieplatform Hydrogreenn. Ondernemingen en kennisinstellingen uit het noorden zijn hierbij aangesloten die allen geloven dat de waterstofeconomie in de plaats kan komen van de aardgaseconomie. Dit zit ‘m met name in de ligging van noord Nederland, namelijk dichtbij de kust, en de windparken op zee die gepland zijn.

Het innovatieplatform zocht een dorp of wijk die ze konden adopteren als pilot, en de provincie Drenthe vroeg aan ons bij gemeente Hoogeveen of wij dat wilden doen. Wij hebben direct ja gezegd. Ik ben betrokken als projectleider van Nijstad-Oost, de waterstofwijk waar 80 nieuwbouwwoningen komen. Daarnaast ben ik ook verantwoordelijk voor het vergroten van het draagvlak bij inwoners.

Bij Hydrogreenn zijn ondernemingen en kennisinstellingen uit het noorden aangesloten die allen geloven dat de waterstofeconomie in de plaats kan komen van de aardgaseconomie

samenwerkingpartners_waterstofwijk_hoogeveen

Het project bestaat uit een aantal onderdelen. Het hogerliggende doel is CO2-reductie en bijdragen aan de energietransitie, in Nederland is dit urgent geworden door het besluit op korte termijn te stoppen met de gaswinning in Groningen. Een belangrijk onderdeel is het ontwikkelen van een waterstof CV-ketel. Deze voeren we met de nieuwbouwwijk op kleine schaal uit, om het vervolgens op te schalen naar de naastliggende wijk –  een relatief jonge wijk met een jong aardgasleidingennetwerk dat we kunnen hergebruiken voor waterstof. Als dat plan succesvol is, dan zou de waterstof CV-ketel in principe in de rest van Nederland in gebruik genomen kunnen worden. Dat is eigenlijk de filosofie. En daarnaast zetten we in op de lokale productie van waterstof zodat er een gesloten kringloop ontstaat.”

Ja, want hoe wordt waterstof eigenlijk gemaakt?

“Het is heel eenvoudig. Waterstof is een gas en wordt gemaakt vanuit gedestilleerd water waar een elektrische stroom doorheen wordt geleid. Dat zorgt voor een chemische reactie waardoor het water (H2O) uiteengaat in zuurstof (O) en waterstofgas (H2). Dat wordt in een elektrolyseapparaat gedaan, daar vindt de chemische reactie ook plaats. De waterstof die je vervolgens hebt gemaakt kun je verbranden waardoor energie en warmte vrijkomt. Dit is wat er zal gebeuren in de waterstof CV-ketel die nu ontwikkeld wordt. Om lokaal waterstof te produceren, willen we de elektriciteit [die dus nodig is voor de chemische reactie] opwekken door middel van zonnepanelen of windmolens.

technisch_ontwerp_hoofdlijnen_waterstofwijk_hoogeveen

Maar er is een tweede toepassing van waterstof die we op dit moment onderzoeken, en dat is energieopslag. Het probleem in Drenthe is dat we heel veel ruimte hebben voor zonnepanelen, alleen het elektriciteitsnet is niet geschikt om de hoeveelheid stroom af te voeren. In waterstof kun je ook energie opslaan, het werkt als een soort accu. Als we overtollig energie opslaan in waterstofgas, kunnen we bijdragen aan het zogenaamde congestiemanagement op het elektriciteitsnet. De opslag kan ook op kleine schalen bij gekoppeld aan de energievoorziening van woningen. Hierdoor kunnen woningen ‘off-grid’, wat betekent dat deze niet meer aangesloten zijn op het algemene elektriciteitsnetwerk maar een eigen gesloten kringloop hebben. In de zomer wordt de overmaat aan energie van eigen zonnepanelen opgeslagen in waterstofgas en in de winter weer gebruikt wordt om onder andere de woningen te verwarmen.”

De bouw van de wijk staat gepland voor begin 2020. Wat moet er tot die tijd nog gebeuren?

"Het ontwerp bestemmingsplan wordt op dit moment gemaakt. Er wordt heel hard gewerkt aan het technisch ontwerp van de gehele keten, vanaf transport tot opslag. Daarna gaan we opzoek naar ontwikkelaars en kunnen we de wijk aan het brede publiek presenteren en in de markt zetten."

Kun je al een tipje van de sluier geven over hoe de wijk er uit komt te zien?

“De wijk is heel bijzonder, het zijn 80 woningen verdeeld over acht erven met elk een eigen oprijlaan en kavel wat bestaat uit een gemeenschappelijk erf omringd door een collectief weiland. Het worden een soort mini-communities.

Rondom waterstof bestaan nogal wat spookverhalen, waar kunnen mensen terecht als ze vragen hebben?

“Het succes van de wijk is mede-afhankelijk van de maatschappelijke acceptatie van de komst van waterstof als duurzaam alternatieve energiebron. Dat er bij een nieuwe energiebron vragen zijn rond veiligheid is logisch. Toepassen van waterstof gebeurt alleen als het veilig kan. En verschillende onderzoeksrapporten tonen aan dat dat het kan.

"We willen Drentenaren meenemen in het traject, en willen veel tijd en energie steken in voorlichting en uitleg"

We willen Drentenaren meenemen in het traject, en willen veel tijd en energie steken in voorlichting en uitleg. Dan is het belangrijk dat het echte verhaal verteld wordt en nuances aan bod komen. Binnenkort organiseren we een bewonersmarkt voor geïnteresseerden en omwonenden waar we uitleggen waarom we kiezen voor waterstof, hoe het werkt, hoe het zit met de veiligheid en wat de kosten zijn van een woning. Uiteraard is er dan ook voldoende ruimte voor het stellen van vragen. Ook werken we samen met lokale bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en studenten aan het ontwerpen en bouwen van een waterstof tiny house. Zo kunnen inwoners met eigen ogen zien wat er allemaal mogelijk is met waterstof.”
Heb je een vraag over de waterstofwijk? Wil je meer weten over de werking van de CV-ketel? Of heb je misschien een goed idee over hoe het verhaal van de waterstofwijk verteld kan worden? Stel je vragen en deel je ideeën vooral, want daarmee help je de initiatiefnemers met de voorlichting en uitleg. Laat hieronder een reactie achter of stuur een mail naar redactie@ditenergie.nl. Wij zorgen ervoor dat je vragen bij Kees Boer terecht komen.


Locatie

Hoogeveen: Nijstad-Oost