Historische Tuinbouwschooltuin Frederiksoord bloeit duurzaam op


Wist je dat er in Drenthe een tuin is waar je tussen 400 verschillende bomen en struiken wandelt? Het is een bijzondere plek van 7 hectare groot; de Tuinbouwschooltuin in Frederiksoord. Voorgaande jaren verwilderde het gebied langzaamaan maar dat is nu aan het veranderen. Lees in dit blog hoe de Stichting Tuinbouwschooltuin oude elementen op een duurzame manier herstelt en waarom het oude schoolgebouw het hart is van verschillende culturele en sociale ondernemers.

 Leestijd: 3 minuten

Martin Wemers is bestuurslid van Stichting Tuinbouwschooltuin, opgericht om de verdorde stukken land weer te laten opbloeien. “Samen met bestuurslid Bob Veldman en Ruud Slot, eigenaar van de Tuinbouwschooltuin Frederiksoord vormen we het bestuur. We willen de tuin waar vroeger studenten werden opgeleid weer herstellen én nieuw leven inblazen. Met speciale aandacht voor onze unieke bomen, planten en alle insecten die daarop afkomen. Verschillende mensen helpen mee, onder andere vrijwilligers, oud-studenten en leden van de stichting. Samen verzetten we een hoop werk”, vertelt Martin.

School voor tuinhazen

De Tuinbouwschooltuin is gesticht in 1884 door de Maatschappij van Weldadigheid, een particuliere organisatie die in de 19e eeuw een groot aantal arme gezinnen hielp een eigen bestaan op te bouwen als boer of tuinder. “Er kwam leerplicht voor alle kinderen en dankzij een schenking van Majoor van Swieten kwam er beroepsonderwijs. De allereerste tuinbouwschool in Nederland werd door hem in Frederiksoord opgericht. Hier studeerden duizenden leerlingen af; tuinhazen werden zij genoemd”, legt Martin uit. De school kreeg bekendheid in binnen- en buitenland.

Wonen en zorg met elkaar verbinden

Sinds 2005 wordt er in het gebouw geen onderwijs meer gegeven. “Er waren plannen om er een wellness resort in te bouwen, maar dat ging vanwege de recessie destijds niet door. Ruud, Bob en ik zagen een prachtige tuin met potentie maar zonder duidelijke functie. Daarom gingen we aan de slag met een nieuw bestemmingsplan.”

“We willen een vitaliteitsoord creëren; waar we wonen, zorg en natuur met elkaar verbinden. Een mooie plek tussen de oude bomen en kassen waar senioren wonen of tijdelijk verblijven. Bijvoorbeeld na een operatie als er kort extra zorg nodig is. Met allerlei voorzieningen zoals voedseltuinen en yogalessen. Het vitaliteitsoord is gericht op gezond ouder worden.”

Cultureel en natuurlijk erfgoed

Dat de Tuinbouwschooltuin Frederiksoord een bijzondere plek is, wordt waarschijnlijk eind juli ook officieel erkend door Unesco Werelderfgoed. “Heel bijzonder natuurlijk dat we op deze lijst komen te staan. We zijn daarom ook voorzichtig met herstelwerkzaamheden en we kijken hoe we zo duurzaam mogelijk kunnen renoveren. Het Noordelijk Innovatielab Circulaire Economie  (NICE) is betrokken om samen opties voor een duurzame innovaties te ontwikkelen.”

Culturele ondernemers

Op dit moment wordt het oude schoolgebouw gebruikt door verschillende culturele en sociale ondernemers. “Als je bij ons rondloopt zie je dat er kunstenaars in het oude schoolgebouw gevestigd zitten maar ook verschillende, vaak duurzame, bedrijven zoals Vintage Furniture. Zij knappen oude meubels op, om deze een nieuw leven te geven. Het is de bedoeling dat wanneer het vitaliteitsoord er echt is, de ondernemers een ruimte blijven behouden. Gezondheid is namelijk niet alleen fysiek maar ook mentaal, en we weten dat kunst daar heel veel in kan doen.”

Gezondheid is namelijk niet alleen fysiek maar ook mentaal, en we weten dat kunst daar heel veel in kan doen

Voedsel- en klimaattuin

Naast het duurzaam verbouwen vindt het bestuur circulariteit belangrijk. “We denken goed na over onze afvalstroom en zorgen voor korte logistieke lijnen, door het aanleggen van een voedseltuin bijvoorbeeld. Bewoners krijgen straks eerlijke onbespoten producten uit eigen tuin. Dat scheelt een hoop voedselkilometers. En in de klimaattuin zie je allemaal verschillende type bomen die groeien in een bepaald klimaat. In samenwerking met het Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid (IVN) richten we ons op scholing over duurzaamheid, klimaatverandering en ecologie. In de klimaattuin doen mensen bijvoorbeeld onderzoek naar hoe we klimaatveranderingen kunnen opvangen in onze tuin. Daarnaast doen studenten uit Wageningen ook regelmatig onderzoek naar alle verschillende bomen die hier staan, en zelfs het bomenmuseum in Doorn is aangesloten bij de tuin.”

We richten ons op scholing over duurzaamheid, klimaatverandering en ecologie, we doen bijvoorbeeld onderzoek naar hoe we klimaatveranderingen kunnen opvangen in onze tuin

Wandel terug in de tijd

Wandel je door Frederiksoord, dan wandel je terug in de tijd. “Je hebt er cultuurhistorie en wel 400 verschillende soorten bomen en struiken. Ook het ingrijpen van de mens in het landschap is duidelijk te zien. De rechtlijnige stelsels met de oude wegen, paden en wateren zijn voor leken ogenschijnlijk geen bijzondere plekken maar toch heel indrukwekkend als je het verhaal erbij leest of hoort. Achter het schoolgebouw ligt bijvoorbeeld een klein watertje waarvan de waarde hoger is dan je zou vermoeden, daarom werken we samen met een groen team van oud docenten en dendrologen; plantendeskundigen die ons adviseren in het herstel en beheer van de tuin.”

Duurzame voetafdruk

Wanneer is de tuin klaar? “Een stip op de horizon is niet gemakkelijk omdat er veel belanghebbenden betrokken zijn. We moeten heel voorzichtig zijn met verbouwen, maar denken nu wel de investering rond te hebben.” De Tuinbouwschooltuin Frederiksoord hoopt uiteindelijk anderen te inspireren met hun voetafdruk. “Duurzaamheid gaat over gedragsverandering, we laten zien welke duurzame keuzes je kunt maken. Van het herstellen van een historische tuin tot het plukken van eigen groente en fruit in de voedseltuin. Zo willen we een bijdrage leveren aan bewustwording van de klimaatveranderingen, en vandaaruit met zijn allen na te denken over circulariteit”, vertelt Martin enthousiast.

Benieuwd naar de Tuinbouwschooltuin in Frederiksoord? Kijk op www.tuinbouwschooltuin.nl en volg de stichting op Instagram.

Locatie

Frederiksoord

DiT is

Martin Wemers

We willen de tuin waar vroeger studenten werden opgeleid weer herstellen én nieuw leven inblazen. Met speciale aandacht voor onze unieke bomen, planten en alle insecten die daarop afkomen - Martin Wemers