Sensoren en kunstmatige intelligentie helpen kantoorpand zelf ‘slim’ te zijn


Optimaal comfort tegenover minimaal verbruik? Bij softwarebedrijf Ultraware maakten ze er een uitdaging van om uit beide het maximale te halen. Nu is het pand het groenste kantoorpand van Assen. In deze blog vertelt directeur Serge de Mul hoe beperkingen tijdens het proces, zoals inefficiënte en niet-samenwerkende systemen, hem ertoe brachten om zelf met behulp van slimme sensoren en kunstmatige intelligentie een innovatief en duurzaam systeem te bouwen dat ‘ontzorgt’.

Leestijd: 3 minuten

Toen Serge in 2014 het kantoorpand kocht, was het nog ‘een stoffige hut’. Met de kennis die hij opdeed tijdens het duurzaam bouwen van zijn eigen huis, besloot hij ook de verbouwing van het kantoorpand zelf te doen. Serge: “We hebben veel dingen anders gedaan dan de standaard. Gelukkig mag het resultaat er zijn, want ons pand van 25 jaar oud is nu CO2-neutraal. De gasaansluiting is de deur uit en alle stroom die we nodig hebben, wekken we zelf op. Omdat we met ons dakoppervlakte niet héél veel stroom kunnen opwekken, moesten we ook ons verbruik omlaag brengen. En dat lukt niet alleen met ledverlichting; je moet ook slimmer omgaan met wat je niet nodig heb

Stapje voor stapje

Bij Ultraware werken ze in alles wat ze doen vanuit het Agile-gedachtengoed. Serge legt uit: “Dit betekent dat we alles in kleine stapjes doen en dat we bij elk stapje valideren of het ergens op slaat. Vanuit die nieuwe informatie bedenken we de volgende stap. Zo kun je software bouwen, maar ook een pand verbouwen en een bedrijf runnen.”

Medewerkers betrekken

Medewerkers worden bij Ultraware actief betrokken. “Ik vind het belangrijk dat mijn mensen weten dat we waarde hechten aan duurzaamheid. Iedereen kan zich daar gelukkig ook in vinden, maar als je even van je bureau wegloopt voor een belletje of voor het halen van een kop koffie, dan denk je niet ‘oh, ik moet dat knopje nog even uitdoen’. Ik vind ook dat mijn mensen hun intelligentie moeten gebruiken voor hun werk. Dus het pand moet zelf slim zijn. Daar heb ik mijn missie van gemaakt”, vertelt Serge.

Ik vind het belangrijk dat mijn mensen hun intelligentie gebruiken voor hun werk. Dus het pand moet zelf slim zijn

Ruimtes terug naar nul brengen

Voor de eerste stap naar dit slimme pand kreeg elke ruimte bewegingssensoren en eigen ontwikkelde sensoren. “Deze sensoren detecteren onder andere wanneer iemand een ruimte verlaat die daarna leeg is, dan gaan de lichten na 5 minuten uit. Dat komt de meesten wel bekend voor, maar bij ons gaan op dat moment óók de stopcontacten, ventilatie, verwarming en koeling uit. Laptops zijn natuurlijk wel een voorwaarde, want anders gaat je computer uit”, vertelt Serge.

“En als iedereen het pand heeft verlaten en het alarmsysteem ingeschakeld wordt, dan gaat echt alles uit: van ons lichtplafond, de koffiemachine en de Quooker tot de printers, wifi en desktopswitches”, vervolgt hij. Een uitzondering zijn de rode stopcontacten: “Die hebben wel altijd spanning en zijn voor specifieke situaties; als we bijvoorbeeld een import draaien die ’s nachts door moet gaan.”

Geen baas meer van de verwarmingsknop

Ook wilden ze bij Ultraware af van de knop die de verwarming verstelt. Serge: “Dat is een verraderlijke want eerder kon je de temperatuur plus drie of min drie instellen en er is altijd wel iemand ‘de baas’ over dat knopje. Diegene zegt bijvoorbeeld ‘ik wil plus twee want ik heb het koud’, maar als die persoon dan even weg is dan denkt een ander; ik zet hem op min twee. Je koelt dan zomaar vier graden weg en vernietigt dus letterlijk energie. Daarom bedachten we een nieuw systeem waarbij we via kunstmatige intelligentie een democratische beslissing kunnen nemen over de temperatuur. Dit systeem zijn we nu stapje voor stapje samen met de Hanze Hogeschool aan het uitbreiden.”

Bereik van comfort bepalen

“Met het systeem zoeken we naar optimaal comfort tegenover minimaal energieverbruik”, legt Serge uit. “We werken nu met een feedbacksysteem waarin medewerkers in zeven gradaties kunnen aangeven hoe aangenaam ze de temperatuur vinden. Binnen twintig keer feedback geven, kan via kunstmatige intelligentie het bereik van iemands comfort bepaald worden. Als er zes mensen in een ruimte zitten, dan legt kunstmatige intelligentie die zes bereiken op elkaar en berekent met welke temperatuur iedereen blij is én waarmee we de minste energie verbruiken.”

Samenwerkende systemen creëren

Verscholen in het plafond vinden ook de nodige zelf gecreëerde besparingen plaats. “Toen we een nieuwe luchtbehandelingskast en een nieuwe warmtepomp met koeling en recirculatie wilden aanschaffen, kwam ik erachter dat deze systemen niet met elkaar praten, terwijl beide installaties iets met temperatuur in ruimtes doen. Bij beide leveranciers ontbrak hierover de kennis. Ik heb ze toen wel laten plaatsen en ben zelf op onderzoek uitgegaan.”

Ik kwam erachter dat deze systemen niet met elkaar praten, terwijl beide installaties iets met temperatuur in ruimtes doen

Serge legt uit: “In elke ruimte hebben we minimaal vier roosters geplaatst. Twee van die roosters zijn voor het ventileren, de andere twee voor gecirculeerd verwarmen en koelen. Wij hebben er bewust voor gekozen om het ventileren van het verwarmen en koelen te scheiden. Als de ventilatie namelijk door dezelfde roosters gaat, dan moet de ventilator van de binnenunit van de warmtepomp ook draaien en dat kost onnodig stroom.”

Vijftien procent productiever

De sensoren die Ultraware zelf ontwikkelde en die in elke ruimte aanwezig zijn, detecteren onder meer de temperatuur, luchtvochtigheid en CO2 in een ruimte. “Door onze slimme meters is het CO2-niveau in onze ruimtes extreem laag. We zitten onder de 800 ppm, dat is A-klasse. Het is zelfs bewezen dat je tot 15% productiever bent als je werkt in zo’n ruimte met optimaal comfort. En dan komen we weer bij onze medewerkers: een vitale medewerker is voor ons het allerbelangrijkste en levert iedereen uiteindelijk ook het meeste op.”

Optimaal comfort en werkgeluk

“Dit heeft alles te maken met comfort, dat we met ons gebouw willen faciliteren. Maar het gaat ook over werkgeluk. Dat doen we onder andere met Kata Coaching, een uur per week sporten op mijn kosten in onze eigen fitnesszaal, teambuildingsactiviteiten en we nemen zelfs wel eens onze honden mee naar werk die zorgen voor extra aanmaak van het hormoon oxytocine wat het teamgevoel bevordert. Het gaat om het totaalpakket. Zo ben ik ook bezig met mijn eigen geluk; ik ben niet van plan om met pensioen te gaan, want ik vind de dingen die ik doe ook gewoon leuk. Zo verduurzaam je uiteindelijk niet alleen voor de planeet of de bühne; je doet het ook voor jezelf.”