Heel Drenthe in Transitie: actie energiestekkers


Hoe kunnen we zoveel mogelijk mensen motiveren om een bijdrage te leveren aan de energietransitie? Met deze vraag zijn onderzoekers van het Kenniscentrum Energie van de Hanzehogeschool Groningen samen met medewerkers van Buurkracht (Enexis Holding N.V.) aan de slag gegaan. Ze bedachten een actie gericht op het motiveren en enthousiasmeren van mensen die nog niet met energie(besparing) bezig zijn. De actie kreeg de naam ‘actie energiestekkers’en is in vier Drentse dorpen getest.

Het onderzoek
Inwoners van Peize Noord, Donderen, Bunne en een deel van Yde hebben afgelopen zomer een oproep ontvangen om mee te doen aan de 'actie energiestekkers'. De deelnemers ontvingen een koffer met daarin vier energieverbruiksmeters. Voorwaarde van deelname was medewerking aan het onderzoek van de Hanzehogeschool.

Deelnemers aan de actie moesten voor het onderzoek tweemaal een vragenlijst en een tabel invullen. In de tabel stonden allerlei apparaten en het was aan de deelnemer om het verbruik van verschillende apparaten te meten en te noteren. Na het meten gaf je de koffer door aan de volgende deelnemer in de buurt. Deze buurtgenoot vulde vervolgens ook het verbruik van zijn apparaten in en zo kreeg je een overzicht van hetgeen verschillende apparaten in een buurt verbruikten. De deelnemers zagen dan bijvoorbeeld dat hun eigen wasmachine in vergelijking met de wasmachines uit de buurt wel heel veel verbruikte en konden dit met hun buurtgenoten bespreken. Het doel van de actie was het vergroten van het bewustzijn van het energieverbruik, het aanwakkeren van gesprekken over energie en het vergroten van het enthousiasme om iets met energie te gaan doen.

Resultaten
In de deelnemende buurten was – voor zover bekend - nooit een initiatief op het gebied van energie uitgevoerd. Dit was één van de criteria die de onderzoekers stelden. Daarnaast moest het percentage zonnepanelen (ver) onder het gemeentelijk en provinciaal gemiddelde liggen. Uiteindelijk hebben in totaal zo’n 80 huishoudens meegedaan aan de actie. De onderzoekers hadden gehoopt op een deelnamepercentage van 21%, maar met 44% zaten ze daar ruim boven.

Enkele resultaten waren dat vooral oudere vriezers en in iets mindere mate wasmachines, vaatwassers en wasdrogers af en toe flink meer energie verbruiken dan nieuwere apparaten. Omdat de aanschafprijs van vriezers relatief laag is, hebben enkele deelnemers hun vriezer vervangen.

Een aantal deelnemers schrok van het sluipverbruik (apparaten die op stand-by staan) en de lekstroom (apparaten die uit staan, maar toch energie verbruiken), en dan met name wat dit op jaarbasis in het verbruik betekent. Als een decoder op jaarbasis alleen al aan sluipverbruik €26,- kost, of als een televisie inclusief enkele apparaten €12,- aan sluipverbruik kost, dan wil je uiteraard wel even nadenken over de aanschaf van een simpele ‘doordrukstekker’, waarmee je de apparaten in één keer allemaal uit kunt zetten. Deze stekker kost €2,35,  die aanschafprijs heb je er snel uit.

Naast kosten is er tijdens het onderzoek ook gekeken naar het effect van verouderde of relatief inefficiënte apparaten op de CO2-uitstoot. Een interessant weetje is dat de 18 wasmachines die onderling vergelijkbaar waren in Donderen en Bunne, gezamenlijk zoveel meer gebruiken ten opzichte van nieuwere wasmachines gezamenlijk, dat om de extra CO2-uitstoot te compenseren, we 36 bomen nodig hebben. In Peize lag het verbruik van de wasmachines zelfs nog hoger!

Reacties deelnemers
Deelnemers reageerden enthousiast en beoordeelden de actie met een rapportcijfer van 7,5. Bijna iedereen gaf aan deel te willen nemen aan een vervolgactie. Deelnemers hebben meer zicht op het verbruik van elektrische apparaten gekregen, en de interesse en het enthousiasme voor energie is toegenomen.

En nu?
Op dit moment zijn onderzoekers van de Hanzehogeschool een rapport aan het opstellen waarin de resultaten van de actie staan. Ze beraden zich op een uitbreiding van de actie, zodat meer mensen van de koffers gebruik kunnen maken. Maar ook op een eventueel vervolg met warmtebeeldcamera’s.

Tijdens de deelnemersbijeenkomsten is er gewezen op het bestaan van Buurkracht, een initiatief waarmee buurten gratis gebruik kunnen maken van ondersteuning bij het ontplooien van initiatieven om energie te besparen. Of dit voldoende is om het enthousiasme voor de energietransitie om te zetten in een bijdrage op lange termijn, is onzeker. Wat wel zeker is, is dat zowel Buurkracht als de Hanzehogeschool zich met het onderzoek naar de effecten van dergelijke acties sterk zullen blijven maken voor een energietransitie waaraan iedereen een steentje bijdraagt.

Meer weten over dit onderzoek? Neem dan contact op met Carina Wiekens, hoofdonderzoeker ‘’Energie & Gedrag’’ bij de Hanzehogeschool Groningen.


Locatie

Peize, Donderen, Bunne, Yde

Auteur

carina-001

Carina Wiekens