Wist je DIT? Je lichten dimmen is niet altijd efficiënt


In de reeks ‘Wist je DIT?’ gaan wij op zoek naar interessante tips en tricks op het gebied van energie. Met één draai aan de knop kan een lichtdimmer al veel sfeer in huis creëren. Dimmers worden echter ook vaak genoemd als een goede manier om zowel in energie als kosten te besparen. Hoe zit dit? Naast een uitgebreide zoektocht op internet vroegen wij drie energie-experts om toelichting. Jeroen Winckers (MilieuCentraal), Henk Buisman (Natuurkunde docent Universiteit Leiden) en Marcel van der Steen (eigenaar OliNo Energy B.V.) leggen uit.

Wat is een dimmer?

Met een dimmer kan je de lichtintensiteit van een lamp aanpassen naar je eigen behoefte[1]. "De meest bekende dimmers zijn degene die veel huishoudens in de muur hebben waarbij met een draaiknop de dimstand van de lamp kan worden bepaald,” legt Marcel van der Steen uit. “Deze conventionele dimmers nemen gewoon een deel van de netspanning weg. Hierdoor krijgt de lamp achter de dimmer minder voedingsspanning en daardoor minder energie. Dit uit zich in minder licht."

Is een dimmer efficiënt?

"Zelfs als je de lamp tot het laagste dimt, gebruik je nog 25 procent van wat je lamp maximaal aan stroom kan gebruiken."

Een dimmer reduceert dus de toevoer van stroom die de lamp bereikt, waardoor de lichtintensiteit vermindert en het totale stroomverbruik afneemt. "Je bespaart zo wat stroom, maar erg efficiënt is het niet," zegt Jeroen Winckers. "Dat komt omdat het stroomverbruik veel minder afneemt dan de hoeveelheid licht. Als je een lamp dimt tot de helft van de lichtsterkte, daalt het stroomverbruik maar met een kwart." Dit is met name het geval bij halogeen- en gloeilampen[2]. Zelfs als je de lamp tot het laagste dimt, gebruik je nog 25 procent van wat je lamp maximaal aan stroom kan gebruiken[3]. Een lamp van 60 Watt die verminderd is tot 40 Watt gebruikt zo meer energie dan een lamp waarvan 40 Watt het maximum is. In dit geval kan je beter een lamp kopen met minder Watt[4].

Henk Buisman noemt een handige vuistregel: "Als het niet warm wordt, verlies je ook geen energie. Warmte is namelijk meestal verloren energie, denk aan gloeilampen: bij een gloeilamp gaat ongeveer 95% van de binnengekomen energie op in warmte. Dit geldt ook voor dimmers."

En spaar- en ledlampen dan?

Bij spaar- en ledlampen dalen de lichtopbrengst en het stroomverbruik wél evenredig[5]. Volgens Marcel van Steen kan je ledlampen prima dimmen: "De conventionele muurdimmers zijn hier alleen lang niet altijd goed voor. Deze hakken simpelweg de spanning weg en weinig led’s zijn hierop voorbereid," legt hij uit. "Het is dus niet met zekerheid te zeggen of een bepaalde ledlamp goed functioneert met een bepaald oud type dimmer. Hierdoor zijn er verschillende problemen bij het dimmen van ledlampen. Zo kan de lamp gaan knipperen als deze gedimd wordt of kan je een soort gezoem in de led of dimmer horen."

Jeroen Winckers adviseert om ledlampen te kopen met de lichtintensiteit die je zelf het meest gebruikt. Als je vervolgens behoefte hebt aan meer licht, kun je dit beter oplossen door meer lichtpunten in huis te creëren[6]. Een dimmer kan echter wel de levensduur van je lampen verlengen en is op die manier duurzamer. Doordat je de lampen op minder stroom laat branden dan ze maximaal aankunnen staan ze onder minder druk.

Effe dimmen, of niet?

Het dimmen van halogeen- of gloeilampen is dus niet zo efficiënt qua energieverbruik en kostenbesparing als het dimmen van ledlampen. Ondanks dat dimmen niet altijd even efficiënt gebeurt, kan het nog steeds heel bruikbaar zijn. De mogelijkheid om te dimmen voegt nieuwe dimensies toe aan de sfeer in huis en verlengt de levensduur van je lampen[7].

Meer weten over dimmers? Lees dan ook de blog van Marcel van der Steen.

[1] TheGreenAge (2014), ‘do dimmer switches save energie?’, http://www.thegreenage.co.uk/do-dimmer-switches-save-energy/ (bezocht op 14 september 2015)
[2] MilieuCentraal, ‘Energiezuinige lamp kiezen’, http://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/apparaten-en-verlichting/e... (bezocht op 14 september 2015)
[3] ‘Besparingstips elektriciteit’, http://www.besparenvanenergie.nl/besparenhuiselektra.php (bezocht op 14 september 2015)
[4] TheGreenAge (2014), ‘do dimmer switches save energie?’, http://www.thegreenage.co.uk/do-dimmer-switches-save-energy/ (bezocht op 14 september 2015)
[5] MilieuCentraal, ‘Energiezuinige lamp kiezen’, http://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/apparaten-en-verlichting/e... (bezocht op 14 september 2015)
[6] Besparingstips elektriciteit’, http://www.besparenvanenergie.nl/besparenhuiselektra.php (bezocht op 14 september 2015)
[7] TheGreenAge (2014), ‘do dimmer switches save energie?’, http://www.thegreenage.co.uk/do-dimmer-switches-save-energy/ (bezocht op 14 september 2015)