Het duurzaamste huis van Drenthe: stro of kalkhennep?


In Nederland is nog weinig ervaring met écht duurzaam bouwen. Er zijn maar weinig aannemers die het aandurven, of er wordt zo veel marge ingebouwd dat een project niet meer te betalen is. Degenen die pretenderen het te kunnen, maken er nogal eens een zootje van, trekken zich op het laatste moment terug of komen met traditionele oplossingen. Ons huis loopt vertraging op doordat de partij die de kalkhennepwanden zou maken, zich op het laatste moment bedacht. De column over de wanden wordt daarom een maand uitgesteld.

Bij duurzame wanden heb ik het over houtskeletwanden die met stro of kalkhennep worden ingevuld en daarna worden gestuukt met leem of kalk. Ons huis is pas het derde woonhuis met kalkhennepwanden. Oorspronkelijk hadden we met stro willen bouwen, maar we hebben later in het traject gekozen voor kalkhennep. Voor mensen die overwegen om met stro of kalkhennep te bouwen, hebben we een belangrijke waarschuwing: laat je niet verleiden door de vierkante meterprijs, die klopt sowieso niet. Laat altijd een aantal uitgewerkte offertes maken. Dan blijkt ineens dat er nog heel wat extra bijkomt zoals tekenwerk, reis- en verblijfskosten, afschrijving van apparatuur, steigerwerk en ga zo maar door. Kijk niet raar op als de uiteindelijke vierkante meterprijs een factor of twee hoger ligt.

Een strakke afwerking

"Oorspronkelijk hadden we met stro willen bouwen maar we hebben later in het traject gekozen voor kalkhennep."

De keuze voor stro of kalkhennep is een persoonlijke. Nadat we heel wat huizen met strowanden hebben bezocht, is onze algemene indruk dat die huizen een organisch karakter hebben. Omdat wij meer van een strakke afwerking houden, kozen wij voor kalkhennep. Zo vormen bij ons de rondhout eiken gebinten het contrast in een verder strak afgewerkt huis. Daar komt bij dat wij de diagonale windschoren in de wanden wegwerken, wat het werken met rechthoekige strobalen een stuk lastiger maakt. Inmiddels weten we dat er ook prefab strowanden bestaan die strak kunnen worden afgewerkt. Het is ook mogelijk stro te combineren met kalkhennep, maar daar is in Nederland nog geen ervaring mee.

Objectieve criteria

Of er ook objectieve criteria voor een keuze zijn? Jawel, de isolatiewaarde (Rc) van stro is bij eenzelfde wanddikte hoger dan bij kalkhennep. Al staat daar tegenover dat kalkhennep beter presteert dan de isolatiewaarde aangeeft. Per saldo zal stro waarschijnlijk net iets beter isoleren dan kalkhennep. Kalkhennep neemt een groot aantal jaren CO2 op uit het binnenklimaat, stro doet dat niet. Kalkhennep sluit ook wat beter aan op leidingen, elektradozen, schoren en het houtskelet.

De verwerking

Voor het verwerken van kalkhennep zijn er verschillende methodes. In België wordt gewerkt met een glijbekisting. De kalkhennep wordt gemixt en met emmertjes tussen de bekisting gestort en aangestampt. In Frankrijk heeft men een methode waarbij de kalkhennep tegen een plaat wordt gespoten. Het mixen gebeurt in de spuitmond waarbij ze onder hoge druk een minimale hoeveelheid water toevoegen. In Nederland is er door Albert Dun van DUNagro nog een derde methode boor prefab wanden ontwikkeld, waarbij de kalkhennep in de fabriek in een houtskelet wordt geperst. De druk van de persing bepaalt de uiteindelijke isolatiewaarde van de wand. Bij niet-dragende wanden kan een lagere druk worden toegepast met als resultaat een hogere isolatiewaarde. Na twee tot drie maanden drogen, worden de complete wandelementen op de bouwplaats aan elkaar verbonden en aan de vloer en het dak gefixeerd.

Ook bij stro zijn er verschillende methoden om strowanden op locatie te maken. De verschillen zitten hem vooral in de manier waarop het houtskelet wordt gemaakt om de strobalen onder druk te zetten, en krimp naderhand zo veel mogelijk te voorkomen. Verder is er in Nederland ook voor stro een methode ontwikkeld met prefab wanden door Pim Hondeveld van Straw Blocks Systems.

De moraal van dit verhaal ‘bezint eer ge begint’, laat uitgewerkte offertes maken, leg heel goed vast wat wel en niet onder meerwerk wordt verstaan en neem een boetebeding op voor het geval de aannemer zich op het laatste moment terugtrekt.


Locatie

De Wolden

DiT is

henk_portret2

Henk Bulder